Przekształcenia, połączenia i podziały spółek

Przekształcenie spółki lub jednoosobowej działalności, połączenie podmiotów i podział biznesu służą różnym celom. Punktem wyjścia może być wejście inwestora, rozdzielenie działalności albo zmiana zakresu odpowiedzialności wspólników. Porównujemy dostępne warianty, ich skutki podatkowe i kolejność działań, zanim powstaną dokumenty do KRS.

Kolejność działań może zmienić podatkowy koszt reorganizacji. Układamy ją od celu biznesowego i sprawdzamy historię udziałów, zanim zapadnie decyzja o trybie.

Porozmawiajmy o wariantach

Kiedy warto to policzyć

Warianty warto policzyć przed przygotowaniem dokumentów i podjęciem uchwał. Uzasadnienie ekonomiczne powinno wynikać z rzeczywistych planów biznesowych i być udokumentowane w toku przygotowań.

• wspólnicy odpowiadają za zobowiązania majątkiem osobistym i chcą to zmienić
• jednoosobowa działalność ma przejść w spółkę, a zależy Wam na możliwie szerokim zachowaniu ciągłości umów, zezwoleń i relacji biznesowych, z uwzględnieniem wyjątków wynikających z przepisów, decyzji administracyjnych i treści poszczególnych umów
• w grupie jest kilka spółek pełniących podobne funkcje i rośnie koszt ich utrzymania
• planujecie wejście inwestora albo sprzedaż części działalności
• jedna gałąź biznesu ma zostać oddzielona od pozostałych, na przykład nieruchomości od operacji
• firma już raz się restrukturyzowała i planuje kolejny krok
• forma prawna blokuje wybór korzystniejszego sposobu opodatkowania

Wcześniejsza restrukturyzacja może zmienić wynik analizy neutralności. Wracamy do niej poniżej.

Przekształcenie, połączenie i podział: trzy różne skutki

Przy reorganizacji osobno oceniamy sukcesję korporacyjną, sukcesję podatkową oraz neutralność podatkową po stronie spółek i wspólników. To odrębne zagadnienia, dlatego sama kontynuacja albo sukcesja praw i obowiązków nie przesądza jeszcze o neutralności podatkowej całej operacji.

Przy przekształceniu nie dochodzi do sukcesji uniwersalnej, ponieważ obowiązuje zasada kontynuacji. Zgodnie z art. 553 KSH spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej, w tym zezwolenia, koncesje i ulgi, o ile przepis szczególny albo decyzja nie stanowi inaczej.

Przy podziale zakres sukcesji podatkowej z art. 93c Ordynacji zależy między innymi od tego, czy majątek przejmowany, a przy podziale przez wydzielenie także majątek pozostający, spełnia warunki zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Od 15 września 2023 r. Kodeks spółek handlowych przewiduje dodatkowo podział przez wyodrębnienie, w którym udziały spółki przejmującej obejmuje spółka dzielona, a nie jej wspólnicy. Od tej samej daty możliwe są też transgraniczne przekształcenia, połączenia i podziały.

Osobnym przypadkiem jest przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę kapitałową. Następstwo podatkowe wynika z art. 93a § 4 Ordynacji, ale nie obejmuje praw, których nie da się kontynuować na gruncie przepisów o opodatkowaniu spółek. Za zaległości związane z prowadzoną wcześniej działalnością odpowiada się na zasadach z art. 112b Ordynacji.

Kiedy przekształcenie generuje podatek

Kierunek zmiany ma tu znaczenie rozstrzygające.

Przekształcenie spółki osobowej w kapitałową może być neutralne w podatku dochodowym, ale rozliczenie zależy od statusu podatkowego spółki, wspólników i struktury kapitałów. Przy przekształceniu spółki będącej podatnikiem CIT w spółkę niebędącą osobą prawną wartość niepodzielonych zysków i zysków przekazanych na kapitały inne niż zakładowy może stanowić przychód wspólników na dzień przekształcenia (m.in. art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy o PIT).

Osobno liczy się PCC. Przekształcenie może podlegać opodatkowaniu według stawki 0,5% jako zmiana umowy spółki, jeżeli jego skutkiem jest zwiększenie majątku spółki osobowej albo podwyższenie kapitału zakładowego.

Neutralność przy połączeniach i podziałach nie jest domyślna

Przy połączeniu i podziale art. 12 ust. 4 pkt 12 ustawy o CIT może wyłączyć z przychodów wspólnika wartość przydzielonych udziałów. Warunki obejmują sposób wcześniejszego nabycia lub objęcia udziałów oraz relację wartości podatkowej do wartości udziałów przydzielonych w reorganizacji. Wcześniejsza wymiana udziałów, połączenie lub podział wymaga więc sprawdzenia przed przyjęciem neutralności.

W praktyce wcześniejsza restrukturyzacja jest sygnałem do dokładniejszej analizy, choć zasady nie da się sprowadzić do hasła, że neutralność przysługuje tylko raz. Ograniczenia z art. 12 ust. 4 pkt 12 odczytuje się w odniesieniu do konkretnego sposobu nabycia lub przydzielenia udziałów, przebiegu kolejnej operacji oraz prawa unijnego. Sama wcześniejsza reorganizacja nie oznacza automatycznego przychodu, ale historię udziałów trzeba sprawdzić na starcie.

Drugi warunek dotyczy celu. Artykuł 12 ust. 13 ustawy o CIT wyłącza stosowanie tych preferencji, gdy głównym albo jednym z głównych celów reorganizacji jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania. Do tego dochodzi domniemanie z art. 12 ust. 14: brak uzasadnionych przyczyn ekonomicznych oznacza domniemanie takiego celu.

Uzasadnienie biznesowe opisuje się więc przed transakcją i zachowuje w dokumentacji. Odtworzenie go podczas kontroli, kilka lat później, wygląda inaczej i jest oceniane inaczej.

Jak przebiega procedura i ile trwa

W typowych przypadkach przekształcenie może zająć około trzech do pięciu miesięcy od przygotowania planu do wpisu, przy czym termin zależy między innymi od rodzaju reorganizacji, dokumentacji, czynności notarialnych i przebiegu postępowania rejestrowego. Dniem przekształcenia jest dzień wpisu spółki przekształconej do rejestru; spółka przekształcana zostaje wykreślona z urzędu (art. 552 KSH).

Badanie planu przekształcenia przez biegłego rewidenta jest wymagane przy przekształceniu w spółkę akcyjną oraz przy przekształceniu jednoosobowej działalności w spółkę. W pozostałych przypadkach odpadło, co skróciło procedurę i obniżyło jej koszt.

Due diligence prawno-podatkowe

Przed przejęciem, wejściem inwestora lub sprzedażą części biznesu badamy podmiot pod kątem zobowiązań podatkowych, rozliczeń, umów, zatrudnienia i tytułów prawnych do majątku. Wynikiem jest raport wskazujący ryzyka i ich wagę, przydatny zarówno przy negocjacji ceny, jak i przy konstruowaniu oświadczeń w umowie.

Ten sam przegląd ma sens przed reorganizacją wewnątrz grupy. Łatwiej naprawić zaległość przed połączeniem niż wyjaśniać, dlaczego przeszła na spółkę przejmującą.

Co jeszcze zmienia reorganizacja

Zmiana struktury dotyka rzeczy, o których łatwo zapomnieć na etapie planowania.

Reorganizacja może wpływać na prawo do estońskiego CIT. Art. 28k ustawy o CIT przewiduje czasowe wyłączenia m.in. dla podmiotów utworzonych w wyniku połączenia albo podziału, a także określonych spółek dzielonych i przejmujących. Okres wyłączenia zależy od scenariusza, co do zasady obejmuje wskazane lata podatkowe i nie może być krótszy niż 24 miesiące. Przenoszenie majątku za granicę może uruchomić podatek od dochodów z niezrealizowanych zysków, a zmiana struktury może mieć znaczenie dla warunków decyzji o wsparciu w Polskiej Strefie Inwestycji.

Rozliczenia między podmiotami powiązanymi mogą po reorganizacji wymagać analizy cen transferowych i dokumentacji po spełnieniu ustawowych przesłanek. Uporządkowanie struktury bywa też krokiem przed sukcesją i ewentualnym utworzeniem fundacji rodzinnej.

Co obejmuje wsparcie Tax Legal Partner

Prowadzimy reorganizacje polskich spółek i grup kapitałowych, od wyboru kierunku zmiany po opiekę nad strukturą po wpisie.

• ocenę obecnej struktury i rekomendację kierunku zmiany, z wariantami do wyboru
• przekształcenia spółek oraz przekształcenie jednoosobowej działalności w spółkę
• połączenia i podziały, w tym wydzielenie i wyodrębnienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa
• analizę neutralności podatkowej planowanej operacji, wraz z historią udziałów
• opis uzasadnienia ekonomicznego na potrzeby art. 12 ust. 13 i 14 ustawy o CIT
• due diligence prawno-podatkowe przed transakcją i przed reorganizacją wewnętrzną
• dokumenty korporacyjne, plany połączenia lub podziału i wnioski do KRS
• wnioski o interpretację indywidualną, gdy mogą zapewnić ochronę dla rozstrzyganego zagadnienia
• opiekę nad strukturą po zmianie i reagowanie na zmiany przepisów

Jak przebiega współpraca

Rozmowa o firmie i planach. Ustalamy, co ma się zmienić i dlaczego, kto jest wspólnikiem i jak wyglądała dotychczasowa historia zmian właścicielskich. Ten ostatni element bywa rozstrzygający dla neutralności.

Wariant i uzasadnienie. Przedstawiamy możliwe drogi, skutki podatkowe i ryzyka. Dobieramy instrument ochrony do konkretnego ryzyka. Interpretację indywidualną wykorzystujemy tam, gdzie problem dotyczy wykładni przepisów i może ona zapewnić ochronę w ustawowym zakresie. Jeżeli istotą ryzyka jest ocena celu lub ekonomicznego uzasadnienia operacji, osobno analizujemy właściwe instrumenty oraz sposób udokumentowania przyczyn biznesowych.

Przeprowadzenie i opieka. Przygotowujemy dokumenty, prowadzimy sprawę do wpisu i zostajemy przy strukturze po zmianie, w ramach bieżącej obsługi albo doraźnie.

Przekształcenia i due diligence

Opisz nam swoją sytuację

Napisz, jak wygląda dziś struktura, co chcecie osiągnąć i czy były już zmiany właścicielskie. Podczas pierwszej rozmowy wskażemy możliwe drogi i zagadnienia podatkowe do sprawdzenia.

Ekspert prowadzący

Przemysław Szot

Partner | Radca prawny | Doradca podatkowy

p.szot@taxlegalpartner.pl
+48 502 775 425

Przemysław Szot pracuje nad strukturą i jej skutkami podatkowymi. Jarosław Włoch wnosi perspektywę sporu i dokumentowania ekonomicznych przyczyn operacji.

Imię i nazwisko*

Telefon*

E-mail*

Wiadomość*

Administratorem danych osobowych jest Tax Legal Partner J. Włoch, P. Szot spółka jawna z siedzibą w Krakowie, ul. Jana Zamoyskiego 81/15, 30-519 Kraków. Dane osobowe przetwarzane są m.in. w celu prowadzenia korespondencji w tym udzielania odpowiedzi na wysyłane do administratora wiadomości. Więcej informacji o przetwarzaniu danych osobowych, w tym o służących Państwu prawach, można znaleźć w naszej Polityce prywatności.

Ta witryna jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązuje Polityka prywatności i Warunki korzystania z usługi Google.

Pytania, które dostajemy najczęściej

Masz pytanie, którego tu nie ma? Napisz do nas. Ustalimy zakres pierwszej analizy.