Doradztwo VAT dla firm: transakcje, odliczenie, należyta staranność, rozliczenia zagraniczne i spory.
Nietypowa transakcja, zagraniczny kontrahent lub wątpliwość przy odliczeniu VAT wymagają spojrzenia szerzej niż na samą fakturę. Sprawdzamy sposób rozliczenia, dokumenty i należytą staranność, a w razie zakwestionowania rozliczeń pomagamy przygotować odpowiedź i prowadzić spór.
Doradztwo VAT dla firm
Przy transakcjach zagranicznych, sprzedaży z montażem lub nietypowym sposobie fakturowania pojawiają się pytania o miejsce opodatkowania, stawkę, moment rozliczenia i prawo do odliczenia. Pomagamy ustalić skutki VAT przed wystawieniem faktury, a gdy sprawa jest już w kontroli, przygotować stanowisko i dowody.
Kiedy rozliczenie VAT przestaje być rutyną
Firmy zgłaszają się do nas najczęściej w jednej z tych sytuacji:
- nieznany kontrahent proponuje transakcję na dużą kwotę i krótki termin płatności
- przychodzi wezwanie do złożenia wyjaśnień albo zawiadomienie o kontroli dotyczącej VAT
- towar jedzie z Polski do odbiorcy w innym państwie, ale sprzedaż idzie przez pośrednika
- księgowość odmawia odliczenia VAT z faktury i zarząd nie wie, czy słusznie
- w planach jest sprzedaż nieruchomości i nie wiadomo, czy transakcja podlega zwolnieniu
- firma wchodzi w sprzedaż zagraniczną, usługi elektroniczne albo sprzedaż wysyłkową
- pojawia się usługa, przy której możliwa jest stawka obniżona, i trzeba to udokumentować
Każda z tych sytuacji ma inny ciężar. Wezwanie z urzędu wymaga reakcji w wyznaczonym terminie, a pytanie o stawkę przy nowej usłudze można zaplanować. W obu przypadkach potrzebna jest decyzja, którą da się uzasadnić, jeżeli rozliczenie zostanie zakwestionowane.
Należyta staranność w VAT: co bada organ
Prawo do odliczenia wynika z art. 86 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i przysługuje w zakresie, w jakim zakup służy czynnościom opodatkowanym. Organ może je zakwestionować, jeżeli uzna, że faktura dokumentuje czynność, która nie została dokonana. Podstawą jest wtedy art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a tej ustawy.
W takim sporze rozstrzyga zwykle nie sam przepis, lecz dowody. Liczy się to, co firma sprawdziła przed transakcją i czy potrafi to dziś pokazać. Ministerstwo Finansów opisało oczekiwane czynności weryfikacyjne w Metodyce w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych. Dokument nie jest źródłem prawa, jednak organy powołują się na niego regularnie, a sądy administracyjne biorą go pod uwagę przy ocenie dobrej wiary.
Osobne ryzyko dotyczy sposobu zapłaty. Przy transakcjach spełniających ustawowe przesłanki przelew na rachunek spoza wykazu podatników VAT z art. 96b ustawy o VAT może prowadzić do odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości dostawcy, zgodnie z art. 117ba Ordynacji podatkowej. W określonych sytuacjach ryzyko może wyłączyć między innymi skuteczne zawiadomienie ZAW-NR albo zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.
Transakcje łańcuchowe i dostawy wewnątrzwspólnotowe
Przy sprzedaży, w której towar przechodzi przez kilka podmiotów, a fizycznie jedzie od pierwszego do ostatniego, kluczowe jest przypisanie transportu do właściwej dostawy. Od tego zależy, która dostawa jest ruchoma i może korzystać ze stawki zerowej. Miejsce opodatkowania pozostałych dostaw ustala się następnie według właściwych reguł VAT i przebiegu konkretnego łańcucha. Błąd na tym etapie zwykle nie ujawnia się od razu i wychodzi przy kontroli obejmującej kilka lat.
Podobnie działają warunki stawki zerowej przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów. Firma może mieć rzeczywistą dostawę do klienta w innym państwie i nadal mieć problem ze stawką 0%, jeżeli zgromadzony zestaw dowodów nie potwierdza wywozu i dostarczenia towaru. Artykuł 42 ustawy o VAT wskazuje podstawowe dokumenty, ale katalog środków dowodowych nie jest całkowicie zamknięty – w określonych sytuacjach dokumentację można uzupełnić innymi dowodami. Porządek w dokumentacji przewozowej bywa więc ważniejszy od samej konstrukcji transakcji.
Doradztwo VAT w Tax Legal Partner
Co obejmuje:
- ocenę skutków w VAT konkretnej transakcji przed jej realizacją, z wariantami do wyboru
- procedury należytej staranności dla działu zakupów i sprzedaży, wraz z listą czynności weryfikacyjnych
- rozliczanie transakcji łańcuchowych, wewnątrzwspólnotowych i eksportu, w tym dokumentowanie prawa do stawki zerowej
- analizę prawa do odliczenia przy zakupach mieszanych i przy wydatkach kwestionowanych przez księgowość
- VAT w obrocie nieruchomościami, w tym wybór opodatkowania dostawy budynku
- korekty deklaracji i plików JPK_V7 oraz przygotowanie uzasadnienia korekty
- wnioski o interpretację indywidualną i o wiążącą informację stawkową
- opiniowanie umów pod kątem stawki, momentu powstania obowiązku podatkowego i zasad fakturowania
- reprezentację w czynnościach sprawdzających, kontroli i postępowaniu podatkowym w zakresie VAT
Jak przebiega współpraca
Prowadzimy doradztwo VAT w trzech krokach, niezależnie od tego, czy sprawa dotyczy jednej transakcji, czy całej procedury zakupowej.
Rozmowa o transakcji. Ustalamy, co się faktycznie dzieje: kto komu sprzedaje, gdzie jest towar, kto organizuje transport, jak wygląda dokumentacja. Ten etap zajmuje zwykle jedno spotkanie i po nim wiadomo, czy sprawa jest prosta.
Stanowisko na piśmie. Dostajesz ocenę z podstawą prawną i wskazaniem, gdzie kończy się pewność, a zaczyna ryzyko. Jeżeli sprawa wymaga ochrony stanowiska, dobieramy właściwy instrument do problemu — interpretację indywidualną, WIS albo inne rozwiązanie przewidziane przepisami. Nie każda kwestia VAT może być rozstrzygana w tym samym trybie.
Wdrożenie i dalsze wsparcie. Przekładamy wnioski na procedurę, wzór dokumentu albo zapis w umowie, żeby ta sama sytuacja nie wracała jako pytanie za kwartał. W przypadku kontroli prowadzimy sprawę jako pełnomocnicy.
Umów rozmowę o swojej sytuacji w VAT
Jeżeli masz konkretną transakcję albo pismo z urzędu, napisz do nas i opisz stan faktyczny. Podczas pierwszej rozmowy określimy, jakie zagadnienia wymagają analizy i jaki będzie zakres pracy.


Jarosław Włoch prowadzi doradztwo VAT i spory podatkowe. Michał Piegdoń zajmuje się rozliczeniami VAT sektora publicznego, instytucji kultury i spółek komunalnych.
Pytania, które dostajemy najczęściej
Nie. Wykaz prowadzony na podstawie art. 96b ustawy o VAT potwierdza status rejestracyjny i rachunek, natomiast ocena dobrej wiary obejmuje szerszy zakres czynności, opisany w Metodyce Ministerstwa Finansów. Sam wydruk z wykazu bywa w sporze niewystarczający.
Sprawdzamy, czy przeszkoda jest formalna, czy dotyczy samej transakcji. W pierwszym przypadku zwykle wystarcza korekta dokumentu, w drugim potrzebna jest ocena, czy prawo do odliczenia w ogóle powstało, i decyzja, czy zabezpieczyć stanowisko wnioskiem o interpretację.
Nie. Stawka zerowa może dotyczyć dostawy, do której przypisano transport, po spełnieniu właściwych warunków. Miejsce opodatkowania pozostałych dostaw ustala się osobno według reguł właściwych dla przebiegu konkretnego łańcucha.
Prowadzimy oba rodzaje spraw. Reprezentujemy klientów w czynnościach sprawdzających, kontroli podatkowej i celno-skarbowej oraz w postępowaniu odwoławczym i przed sądami administracyjnymi.
Zależy od liczby procesów zakupowych i systemów, w których pracuje firma. Po pierwszej rozmowie podajemy zakres i termin, zamiast szacować to na etapie zapytania.
Masz pytanie, którego tu nie ma? Napisz do nas. Ustalimy zakres pierwszej oceny.